Investeren in ruimtelijke herordening

Als zeer dichtbevolkt land is het vechten om de ruimte. Optimaal gebruiken
van het schaarse goed is de enige reële oplossing. Klassieke ruimtelijke
ordening op basis van het bestaande schiet hiervoor tekort. Nodig is
ruimtelijke herordening op basis van onder meer bodem, water, energie,
economische betekenis en maatschappelijke behoeften. Zelfs voor de relatief
open Noordzee is door de ambities voor windenergie een herindeling nodig.
Vanuit de overtuiging dat optimaliseren van bestaand ruimtegebruik een stuk
minder kosteneffectief is, heeft het Kabinet Jetten gekozen voor herordening
en trekt daar € 1,7 miljard voor uit. Voor het land is een vergelijkbare
herordening thans politiek noch financieel denkbaar. Toch is daar op termijn
niet aan te ontkomen gezien de immense fysieke en maatschappelijke
dynamiek.
Nodig zijn enkele pilots voor het lostrekken van wat onnodig vast zit en het
toekomstbestendig doen inrichten door particulieren en ondernemers met
steun van overheden. Uit recente gesprekken met zeer uiteenlopende
ondernemers is op te maken dat voor toekomstbestendigheid niet aan een
zekere herordening te ontkomen is. Enkele concrete voorbeelden. Waar
betaalbare woningbouw met nieuwe natuur vanuit perspectief van water,
bodem en mobiliteit meest logisch is, schuurt het op betreffende locatie met
een bedrijf voor afvalverwerking. Waar agrariërs al jaren wachten op nieuw
perspectief is juist een cluster van afvalverwerkers met gerelateerde start-ups
denkbaar. Waar een succesvolle duurzame viskwekerij naarstig op zoek is
naar de mogelijkheid van uitbreiding zitten netcongestie en de ruimtelijke
onmogelijkheid van een groepscontract in de weg. Talloze voorbeelden onderbouwen
dat optimaliseren op bestaande locaties per definitie suboptimaal en niet
kosteneffectief is. Alleen een geïntegreerde ruimtelijke benadering op basis
van kennis, die we in het verleden niet hadden en nu wel hebben, kan de
mentale energie genereren voor de noodzakelijke dynamiek.
Om de Rubik’s Cube van vooralsnog enkele pilots in beweging te krijgen is een
startinvestering nodig. Niet alleen van betreffende ondernemers maar ook
van private partners in betreffende gebieden en van betrokken overheden.
Publiek-private gebiedsfondsen
kunnen de vastzittende machinerie lostrekken en zo van grote betekenis zijn
voor onze nabije en verre toekomst. Voor enkele pilots op land hoeft het
kabinet minder diep in de buidel te tasten dan voor de Noordzee. Al met een
fractie van € 1,7 miljard kan een ruimtelijk vliegwiel in beweging komen.